رویدادهای فرهنگی هفته اخیر

در سال ۱۹۹۶ با روی کار آمدن نيروهای طالبان در افغانستان، تلاش گسترده‌ای برای نابودی ميراث فرهنگی افغانستان از سوی تندروهای اسلامی آغاز شد. نيروهای طالبان هرچه را که بويی از گذشته و از تمدن و فرهنگ مدرن می‌داد، ويران کرده يا به آتش کشيدند.

۲۴ ساعت بعد از تخريب مجسمه بودا در باميان، نيروهای نظامی طالبان به آرشيو ملی فيلم افغانستان حمله کردند تا همه فيلم‌ها و توليدات سينمايی موجود در اين مرکز را نابود سازند. آنها از سوی ملاعمر دستور داشتند تمام «بت‌ها» و «بت واره‌ها» را نابود کنند، اما وقتی وارد آنجا شدند، در و ديوار فيلمخانه پر از پوسترهای اسلامی و شعارهای خوشامد به نيروهای طالبان بود و کارکنان فيلمخانه، حلقه‌های فيلم را خودشان بدون مقاومت به نيروهای طالبان تحويل دادند.

اما اين ظاهر قضيه بود، چرا که بيش از شش هزار حلقه فيلم در پشت ديوار کاذبی که با پوسترها و شعارهای اسلامی تزئين شده بود، مخفی شده بود.

کارکنان آرشيو فيلم افغانستان، بعد از شنيدن تخريب مجسمه بودا در باميان، شبانه، آن ديوار کاذب را ساختند، فيلم‌ها را پشت آن مخفی کردند و بدين ترتیب آنها ميراث سينمايی افغانستان را از نابودی هميشگی نجات دادند.

در ميان اين فيلم‌ها، فيلم «رابعه بلخی»، نخستين محصول سينمايی افغانستان هم وجود داشت که با شرکت سيما ستاره زن افغان در سال ۱۹۶۵ ساخته شده بود.

اين فيلم داستان رابعه بلخی، نخستين زن شاعر فارسی زبان و اولين ملکه افغانستان بود. زنی که شعرهای عارفانه با درونمايه‌های اروتيک و تمثيلی می‌گفت و عاشق مرد برده‌ای شد که در دربار کار می‌کرد و به همين خاطر به وسيله برادر حسودش به قتل رسيد.

رابعه بلخی، شاعر عصر رودکی، نخستين شاعر زن فارسی زبان و کسی بود که تاثير عميقی بر شعر فارسی و فرهنگ افغان، تاجيک و ايرانی گذاشت.

دکتر اديب مقدم استاد دانشگاه سواس درباره او می‌گويد: «رابعه در دوره‌ای می‌زيست که بحث هويت و مليت اصلا مطرح نبود. شعرهای او معنوی و در عين حال تمثيلی و اروتيک بود.»

به اعتقاد آقای مقدم، رابعه را نمی‌توان ايرانی، يا افغان يا تاجيک خواند، بلکه او نخستين شاعر زنی بود که در سنت شعری دنيای اسلام، فراتر از مرزهای ملی و مذهبی رفت.»

می‌گويند رابعه به هنگام مرگ، آخرين شعر عاشقانه‌اش را با خون خود نوشت.

در زمان اشغال افغانستان به وسيله نيروهای روسی، نمايش فيلم «رابعه بلخی» به دليل مخالفت نيروهای مجاهدين با آن ممنوع اعلام شد.

بعد از شکست طالبان در سال ۲۰۰۱ و کشف حلقه‌های اين فيلم در پشت ديوار کاذب آرشيو فيلم افغانستان، باز هم اين فيلم به دليل محتوای اروتيک آن در ملا عام نمايش داده نشد و اينک برای نخستين بار است که در فستيوال فيلم‌های افغانستان در لندن با زيرنويس انگليسی به نمايش درمی‌آيد.

صديق برمک فيلمساز مشهور افغان و سازنده فيلم معروف «اسامه» می‌گويد که فيلم‌های کوتاه او نيز به وسيله کارکنان آرشيو فيلم افغانستان حفظ شد و از نابودی نجات پيدا کرد.

به گفته او آنچه که نيروهای طالبان نابود کردند و سوزاندند، بيشتر فيلم‌های روسی و هندی بود و خوشبختانه آنها نتوانستند بيشتر توليدات سينمای افغانستان را از بين ببرند.

به اعتقاد برمک، کارکنان آرشيو فيلم افغانستان با مخفی کردن اين فيلم‌ها جانشان را به خطر انداختند، چرا که اگر طالبان اين فيلم‌ها را پيدا می‌کرد، کشته شدن آنها حتمی بود.

کارگردان فيلم «رابعه بلخی»، عبدالله شادان بود که خود نقش معشوق را در فيلم بازی می‌کرد. عبدالله و سيما هنگام ساختن اين فيلم عاشق يکديگر شده و با هم ازدواج کردند. آنها هم‌اينک در بخش پشتوی راديو بی‌بی‌سی در لندن کار می‌کنند

منبع: رادیوزمانه

***

تدویر محفل مشاعره در فراه

محفل مشاعره ای تحت عنوان گل عناب همزمان با گل دهی بته های عناب درولایت فراه برگزار شد.

فرید احمد، رئیس اطلاعات و فرهنگ ولایت فراه گفت، دراین محفل جمعی کثیری از فرهنگیان و روساي ادارات دولتی آن ولایت شرکت ورزیده بودند.

دراین محفل شاعران و نویسند گان اشعار و مقالات شان را در رابطه به گل عناب، صلح وصمیمیت و زندگی مسالمت آمیز قرائت نمودند.

به گزارش باختر ،در پایان این محفل رییس اطلاعات و فرهنگ ولايت فراه ضمن قدردانی از اشتراک فرهنگیان و فرهنگ دوستان در محفل، تحایفی را نیز برای آنان اهدا شد.

گفتنی است که مشاعره عنعنوی گل عناب همه ساله زمانیکه بته های عناب گل می کنند، در شهر فراه برگزار می گردد.

شبکه اطلاع رسانی افغانستان

عصر شنبه 1388/2/19

***

برگزاری نمایشگاه عکس در کابل

بخش فرهنگی سفارت ایالات متحده امریکا در افغانستان، نمایشگاه عکسی از نما و فرهنگ افغانستان را روز جمعه در باغ بابر کابل به نمایش گذاشت.

در این نمایشگاه 75 قطعه عکس از عکاس و خبرنگاری مشهور امریکایی بنام ستیف مکوری به نمایش گذاشته شده بود.

گفته می شود که وی این عکس ها را در جریان جنگ ها از وضعیت مردم افغانستان عکسبرداری نموده است.

فرانسس ریچردونی معاون سفیر امریکا که از این عکس ها باز دید می نمود گفت این عکس ها بیانگر گذشته مردم افغانستان می باشد.

وی علاوه نمود که آنها مردم افغانستان را در زمینه رشد و بازسازی فرهنگ شان کمک و حمایت می نمایند.

به گفته مسوولین فرهنگی سفارت امریکا در افغانستان آنها در نظر دارند تا در آینده نزدیک چنین نمایشگاه های را که بیانگر فرهنگ و وضعیت مردم افغان باشد در ولایات هرات و مزار شریف نیز راه اندازی می نمایند.

به گزارش روز ،معاون سفیر امریکا در افغانستان، راه اندازی چنین نمایشگاه را خوب خوانده می گوید که این نمایشگاه ها سبب می شود تا در بخش های تاریخی کشور سرمایه گذاری شود و فرهنگ افغانستان به کشورهای دیگر معرفی شده و زمینه کار برای افغان های مساعد شود.

شبکه اطلاع رسانی افغانستان

عصر شنبه 1388/2/19

***

محموعه مقالات محمود طرزی تجدید چاپ شد

مقالات جمع اوری شده در این کتاب، در روزنامه سراج الخبار و طی سال های 1290 الی 1297 در کابل به چاپ رسیده بود.وزارت خارجه اعلام کرد: مجموعه مقالات محمود طرزی پدر روزنامه نگاری افغانستان که 34 سال قبل توسط داکتر روان فرهادی جمع اوری و چاپ شده بود، با برخی اصلاحات، از سوی مدیریت دیپلوماسی وزارت امور خارجه مجددا چاپ گردیده است.

مقالات جمع اوری شده در این کتاب، در روزنامه سراج الخبار و طی سال های 1290 الی 1297 در کابل به چاپ رسیده بود.

در محفلی که به همین مناسبت برگزار شده بود، شماری از پژوهشگران، فرهنگیان و نویسندگان کشور اشتراک کرده بودند.

در این محفل، سخنرانان در باره ی زندگی و کارنامه های علامه محمود طرزی در بخش های مختلف سیاسی، اجتماعی و فرهنگی، سخنرانی کرده و از اندیشه های عمیق وی نسبت به آزادی خواهی، استقلال طلبی و وطن دوستی یاد کردند.

این کتاب در 735 صفحه و با کمک مالی بنیاد آسیایی از سوی وزارت امور خارجه چاپ مجدد شده است.

منبع : خبرگزاری صدای افغان(آوا) کابل

موسیقی افغانستان یتیم شد

با تاسف فراوان دریافتیم که استاد جلیل زلاند یکی از پیشگامان و یکی از بزرگترین مرد موسیقی معاصر کشور دیروز پنجشنبه به سن هفتاد و چهار سالگی به دنبال یک مریضی طولانی در شهر تارزانا در کالفرنیای امریکا بدرود حیات گفت.سهیلا زلاند دختر استاد جلیل زلاند که او نیز آوازخوان است در باره آخرین روزهای زندگی پدرش گفت که پدرش همیشه از میهن و هم میهنانش یاد می کرد ومی خواست در کشورش باشد و همانجا آرام بگیرد، اما مریضی امانش نداد.سهیلا که پرستاری و مراقبت از پدرش را تا آخرین لحظات به عهده داشت، می گوید پدرش به شدت خانواده اش را دوست داشت و نسبت به دخترانش بسیارمهربان بود.استاد جلیل زلاند از نخستین آوازخوانان آماتور کشوربود که در دهه پنجاه میلادی، مدیریت موسیقی افغانستان را به عهده گرفت. او در همکاری با...

سایر آماتورها کوشش بسیاری را برای ایجاد موسیقی پاپ افغانی یا موسیقی امروزافغانی انجام داد.

موسیقی پاپ افغانی ترکیبی است از موسیقی هندی، موسیقی محلی و آهنگ های فولکلورافغانی به زبان های فارسی دری و پشتو. استاد جلیل زلاند در جمع آوری و تدوین مجمع آهنگ های فولکلوریک زیر نظر عبدالغفور برشنا، اولین رئیس رادیوی افغانستان، بسیار کوشید.

او در همیاری و همکاری بسیار نزریک با سلیم سرمست و ننگیالی اولین آرکستر موسیقی را در رادیو افغانستان ایجاد کرد که از شهرت منطقه ای برخوردار شد و آهنگ هایی که در آن سال ها به همت نوازندگان و آوازخوانان جوان ضبط شد تاکنون گنجینه ماندگاری از موسیقی کشور است که تا حال طراوت و تازگی دارد.

استاد زلاند به عنوان "هنرمند حنجره طلایی" شهرت یافت و بسیاری از آوازخوانان جوان تلاش داشتند تا از او پیروی کنند.

استاد جلیل زلاند در آواز خوانی و آهنگسازی، استعدادی بی نهایت خوب داشت. او ترانه های بسیار دلنشین ساخت و اجرا کرد، آثاری که از او یک چهره ماندگار در تاریخ موسیقی معاصر کشور برجا می گذارد.

آهنگ های "ای زهره، ای ستاره زیبای آسمان"، "ای شعله حزین، ای درد واپسین"، "ای نگار من"، "من آمده ام" و "دلبرکم بیا به کابل بریم" از آهنگ های ماندگار و همه پسند استاد زلاند است.

استاد زلاند در سفری که پیش از انقلاب ایران به این کشور داشت با آهنگ "ای ساربان آهسته ران" بر اساس شعر سعدی و "من آمده ام که عشق فریاد کنم" بر اساس یک ترانه محلی شمال افغانستان، در میان شنوندگان ایرانی جای پا باز کرد. شعرهای فروغ را خواند و آهنگ هایی برای گوگوش ساخت.

در این سفر زمینه تحصیل فرید زلاند پسر استاد زلاند در ایران فراهم شد. او همانجا درس خواند و در معرفی آهنگ های افغانی و آهنگسازی برای آوازخوانان معروف ایران سهم برازنده ای گرفت.

او در دیدار با مادر فروغ فرخزاد در ایران در یک ساعت یا کمتر از آن روی شعر "دختر کنار پنجره تنها نشست و گفت" آهنگی ساخت که بسیار جذاب و شنیدنی است.

در سال های پسین، هایده آواز خوان ایرانی یکی از ساخته های آقای زلاند (وقتی عاشق شوی راز دلته گفته نتانی) را پسندید و اجازه خواست آن را بخواند. این آهنگ را استاد زلاند بر اساس شعر عبدالله شادان برای دخترش سهیلا استاد زلاند ساخته بود.

سرودهای ملی افغانستان در زمان محمد ظاهر شاه، جمهوری محمد داود و جمهوری دموکراتیک خلق را استاد زلاند ساخته بود. او ترانه های حماسی زیادی خوانده است که هنوز از بهترین ها به شمار می آیند.

استاد زلاند یک خانواده هنرمند را ریاست می کرد. همسرش سارا زلاند سال ها در رادیو آواز خواند که از صدای جذابی برخوردار بود. سهیلا زلاند و شهلا زلاند از چهره های ممتاز آوازخوانی به شمار می آیند و پسرانش فرید زلاند و وحید زلاند آواز خوان و آهنگسازان موفق اند. استاد زلاند دو پسر و یک دختر دیگر نیز دارد.

سایت پیام روز بخصوص ارادتمند شما سعید آذر مدیر سایت این ضایعه جبران ناپذیر را برای تمام هموطنان افغان بخصوص فامیل محترم و هنرمند شان از صمیم قلب تسلیت ارز میدارم.خداوند روح شانرا شاد گرداند و به بازماندگان شان صبر جمیل آرزو دارم.

پیام روز

12/2/88

***

جزئيات همايش جهاني بزرگداشت فردوسي اعلام شد

جام جم آنلاين: چهارمين همايش جهاني بزرگداشت فردوسي با سخنراني جلال خالقي مطلق، قدمعلي سرامي، محمدحسين طوسي‌وند، شهين سراج و شعرخواني شاعر ملي افغانستان عبدالکريم تمنا در مشهد برگزار مي‌شود.

اسر موحدفرد دبيرکل بنياد فردوسي در گفتگو با خبرگزاري مهر گفت: به مناسبت هزاره شاهنامه، چهارمين همايش جهاني بزرگداشت فردوسي با نام "پاژ" و به همت بنياد فردوسي در مجتمع فرهنگي هنري کانون پرورش فکري کودکان و نوجوانان خراسان رضوي برگزار مي‌شود.

وي اضافه کرد: در اين همايش علاوه بر بنده به عنوان دبيرکل بنياد فردوسي، جلال خالقي مطلق استاد ايراني دانشگاه هامبورگ، قدمعلي سرامي استاد دانشگاه آزاد اسلامي زنجان، محمدحسين طوسي‌وند رئيس بنياد فردوسي، عباس خيرآبادي استاد دانشگاه آزاد اسلامي مشهد، عفت شريعتي نايب رئيس کميسيون اجتماعي مجلس شوراي اسلامي، شهين سراج رئيس بنياد ملک‌الشعراي بهار در فرانسه، زهرا فرخي مدرس مراکز آموزشي مشهد سخنراني خواهند کرد.

دبيرکل بنياد فردوسي گفت: شعرخواني استاد عبدالکريم تمنا شاعر ملي افغانستان و روايت‌گري و نقالي شاهنامه توسط عثمان محمدپرست نيز از جمله برنامه‌هاي جنبي اين همايش است.

موحدفرد افزود: همزمان نمايشگاهي از آثار نقاشي رنگ روغن هنرمند خراساني پروانه عارف با موضوع شخصيت فردوسي و اسطوره‌هاي شاهنامه از 15 تا 17 ارديبهشت ماه برگزار مي‌شود. رونمايي از تنديس‌هاي حکيم طوس و اساطير شاهنامه و عرضه نخستين بازي رايانه‌اي برگرفته از داستان‌هاي شاهنامه به نام "عصر پهلوانان" با همکاري بنياد فردوسي و کانون پرورش فکري کودکان و نوجوانان استان خراسان رضوي از ديگر برنامه‌هاي بزرگداشت فردوسي است.

وي تاکيد کرد: آئين گشايش شعبه خراسان رضوي بنياد فردوسي، زيارت بارگاه ملکوتي امام رضا (ع)، بازديد از زادگاه فردوسي در روستاي پاژ و ديدار از آرامگاه حکيم طوس و موزه آستان قدس رضوي از ديگر ويژه‌برنامه‌هاي سه روزه هزاره شاهنامه در استان خراسان رضوي است.

وي افزود: اين همايش از ساعت 15 روز سه شنبه 15 ارديبهشت ماه در محل اين کانون واقع در مشهد مقدس، خيابان دانش شرقي، پارک ميرزا کوچک خان، مجتمع فرهنگي هنري کانون پرورش فکري کودکان و نوجوانان آغاز به کار خواهد کرد و تا سه روز ادامه خواهد داشت

یادداشت های بازدیدکنندگان