بامیان به روایت اکو توریزم

 پیشخوان:

 بامیان یکی از ولایت های تاریخی و باستانی افغانستان به شمار می رود؛ وجود بزرگترین مجسمه های بودا در این ولایت، چشم انداز صدها مناظر طبیعی، تاریخی و باستانی به ویژه ساحه بند امیر که به تازگی عنوان پارک ملی افغانستان را به خود گرفته ، شهرت بامیان را دوچند نموده است. به رغم وضعیت شکننده ی افغانستان به خصوص از لحاظ مسایل امنیتی و نبود سهولت های لازم برای گردشگران، صنعت توریزم در این ولایت رو به گسترش است.

در فرصت کوتاهی که پیش آمد در مورد پیشرفت صنعت گردشگری، وضعیت فرهنگی و آثار باستانی در ولایت بامیان گپ و گفتی را با امیر فولادی؛ مسوول برنامه ی اکو توریزم ولایت بامیان ترتیب دادیم؛ آقای فولادی در معرفی مناظر طبیعی و باستانی بامیان به جهان خارج تلاش های زیادی انجام داده است.

او تلاش می کند تا در کنار توسعه ی صنعت گردشگری برنامه های موثری را برای حفظ و مراقبت از میراث های ملموس و غیر ملموس فرهنگی و مناظر طبیعی بامیان وضع کند.

در نیمه ی اول سال روان دولت افغانستان «بند امیر» را به عنوان پارک ملی اعلام نمود. طرح این برنامه از چه زمانی آغاز شده بود؛ تا مناظر زیبا و شگفت انگیز بند امیر نام «پارک ملی» را به خود گیرد؟

البته برای نخستین بار در سال 1974 داود خان در نظر داشت که «بند امیر» به عنوان پارک ملی اعلام شود؛ اما با شروع جنگ ها این کار به تاخیر افتاد و عملا کاری صورت نگرفت. در سال های اخیر نهادها و موسسه های مختلفی از جمله بانک انکشاف آسیایی، سازمان حفاظت از حیات وحش امریکا، والی بامیان، اداره ی حفاظت محیط زیست، وزارت زراعت از عمده ترین نهادهایی بودند که در چند سال اخیر به منظور طرح پلان مدیریتی و چگونگی مراقبت از مناظر بند امیر تلاش کردند.

به اساس این پلان مدیریتی از 14 قریه ی اطراف بند امیر از هر قریه یک نماینده انتخاب شد، تا کمیته ی حفاظتی را به وجود آورد. در این کمیته نماینده های محیط زیست از طرف وزارت زراعت، شهرداری، شهرستان(ولسوالی) یکاولنگ به سرپرستی والی بامیان نیز حضور دارند و نشست ها و برنامه های ماهوار به منظور چگونگی مراقبت از بند امیر و مناطق دیدنی بامیان دایر می کنند.

عوایدی که از بند امیر به دست می آید به چه میزان است و چگونه به مصرف می رسد؟

برای عبور و مرور عراده جادت شرایطی وضع شده که باید تکس پرداخت کنند و عوایدی که از این رهگذر به دست می آید، بخشی به نیازمندی های مردم منطقه و بخشی به مدیریت پارک واگذار می گردد.

وزارت زراعت نیز پنج نفر را به منظور حفظ و مراقبت از پارک گماشته اند، کمیته نیز چارچوبی را وضع نموده که کسی نمی تواند به محیط  بند امیر آسیب برساند. کسانی که پرنده شکار می کنند، یا اگر بخواهند به محیط ساحه ی بند امیر آسیب برسانند جریمه می شوند. شکار پرندگان، گرفتن ماهی و تخریب ساحه ی سبز بند امیر از سوی کمیته ممنوع اعلام شده است و با متخلفان برخورد صورت می گیرد.

سیاحانی که از بند امیر دیدن می کنند چه قدر ورودی و تکس گرفته می شود؟

در حال حاضر ما از افراد ورودی نمی گیریم، تنها از موترها و وسایط نقلیه ورودی گرفته می شود.

موترهای خارجی صد افغانی می پردازند و موترهای داخلی پنجاه افغانی، موترهای داخلی نظر به نوع موترشان تکس شان فرق می کند.

برای جذب توریزم در ولایت بامیان چه کارهایی صورت گرفته است؟

شبکه انکشافی آغاخان، اداره محلی بامیان با همکاری وزارت اطلاعات و فرهنگ از سال پیش برنامه اکوتوریزم را عملا طرح ریزی نمود و این کار این برنامه آغاز شد. دولت ایرلند بخش مالی برنامه را تامین می کند. این برنامه به هدف ایجاد تغییر در سطح درآمد مردم بامیان از طریق صنعت گردشگری و حفاظت از میراث های فرهنگی و مناظر طبیعی بامیان فعالیت می کند . تطبیق کننده این برنامه بنیاد آغاخان است.

سه مساله و ضرورت عمده را ما در ولایت بامیان در چوکات برنامه اکوتوریزم مورد توجه قرار دادیم.

یکی ظرفیت پایین نهادهای دولتی است، چون این نهادها پالیسی می سازد و در اجرای کارها نظارت می کند از این جهت باید از ظرفیت لازم برخوردار باشد.در بخش خصوصی نیز ضعف ها دیده می شود، هوتل داران و رستوران داران و بخش ترانسپورت توانایی های شان بسیار پایین بود و نمی توانستند خدمات لازم را ارایه کنند. بازاریابی و معرفی بامیان موضوع دیگری است که کمتر به آن توجه شده ، بامیان آن طوری که شایسته است معرفی نشده و بسیاری از مناظر طبیعی و ساحات تاریخی ناشناخته مانده است.

به صورت مشخص در زمینه هوتل داری و ارایه ی خدمات به گردشگران، نظر به ضعف هایی که برشمردید، چه کارهایی انجام شده است؛ تا میزان اقامت گردشگران در بامیان طولانی گردد و از این رهگذر پول بیش تر عاید هوتل داران شود؟

بدون شک در بخش خدمات اساسی ضعف های زیادی وجود دارد، گردشگرانی که از بامیان دیدن می کنند تنها یک شب در مرکز بامیان اقامت می کردند، ما با شناخت این ضعف ها برنامه هایی را برای آموزش هوتل داران در نظر گرفیتم. دور اول این برنامه ی آموزشی با همکاری هوتل کابل سرینا برگزار شد. که چهل و پنج تن از هوتل داران ولایت بامیان حضور داشتند و از بند امیر نیز چند تن شرکت کرده بودند. به همین ترتیب شماری از مقام های مسوول دولتی و غیر دولتی در یک سفر رسمی به کشور نپال فرستاده شدند؛ آنان از برنامه های صنعت گردشگری در نپال آگاه شدند و اینکه در افغانستان چگونه می توانند این صنعت را توسعه دهند و چه شیوه هایی موثر واقع می شود.

در بخش بازاریابی نیز کارهایی چون چاپ و نشر بروشور است که به زبان انگلیسی تهیه شده در این بروشور ساحات باستانی و مناظر طبیعی بامیان معرفی شده. این بروشور در مناطق باستانی و دیدنی در اختیار گردشگران قرار می گیرد. وب سایتی نیز برای معرفی بامیان فعال شده است که با انتشار بروشور این ویب سایت نیز بارگزاری می گردد، علاقه مندان با این آدرس می توانند از سایت بازدید کنند.

www.bamyan

در کنار این کارها، لوحه های معلوماتی را نیز آماده کردیم تا گردشگر بتواند معلومات کوتاه در مورد ساحه  مورد نظر را به دست آورند.

ما یک دوره ی آموزشی راهنمایی توریست ها را در بامیان برگزار کردیم. در این دوره ی آموزشی سه ماهه 21 تن شرکت داشتند. آموزگاران و متخصصان داخلی و خارجی در بخش تاریخ بامیان، زمین شناسی، باستان شناسی و مهارت های راهنمایی توریست آموزش های لازم را به شرکت کنندگان ارایه نمودند. آموزش دیدگان راهنمایی توریست کارشان را شروع کردند. این افراد با زبان انگلیسی نیز آشنایی دارند. گردشگران وقتی وارد بامیان می شوند، تنها مجسمه و مناظر را نمی بینند؛ بلکه به وسیله ی این افراد از تاریخ و پیشینه ی بامیان نیز اطلاعات به دست می آورند.

در نوروز سال جاری  جشنواره «فیستیوالی» را برگزار نمودیم در این جشنواره هنر بومی، صنایع دستی و ... به نمایش گذاشتیم. جشنواره ی تابستانی «راه ابریشم» را در بند امیر به راه انداختیم. این جشنواره با استقبال خوب روبرو شد. برای نخستین بار بود که تمام شهرداران ولسوال ها و مسوولان شهری ولایت بامیان در این جشنواره گردهم آمده بودند و هر شهرستان گروه های موسیقی خاص خود را داشتند و صنایع دستی و بومی شان را در این نمایشگاه عرضه نمودند.

شرکت کنندگان بازی ها و سرگرمی های بومی و محلی را اجرا نمودند، سنگ انداختن، چوب بازی، آب بازی، باز لنگی و دیگر بازی های عنعنه یی، در مجموع در این جشنواره فعالیت های زیادی برای زنده نگهداشتن فرهنگ محلی صورت گرفت. این جشنواره سالانه برگزار می شود و هدف آن جذب بیش تر توریست و احیای رسوم و عنعنه های مردم بومی است. در چنین جشنواره هایی توریست ها تنها میراث فرهنگی ملموس را نمی بیند؛ بلکه با فرهنگ غیر ملموس، رسوم و عنعنه های مردم نیز آشنایی پیدا می کند.

در معرفی و نشر کار کرد ها و  برنامه های تان به چه پیمانه از تبلیغات رسانه یی کار گرفته اید؟

تا کنون بیش از پنجاه رسانه دیداری، شنیداری و چاپی را در ولایت بامیان دعوت نمودیم و زمینه را برای شان هموار کردیم؛ تا گزارش ها و برنامه هایی از ولایت بامیان داشته باشند.

تلویزیون الجزیره، بی بی سی، تلویزیون آشنا و ... در مجموع بیش از ده برنامه ی تلویزیونی از ولایت بامیان توسط این رسانه ها تهیه و نشر شده است. برگزاری شام های فرهنگی به صورت ماهوار از دیگر فعالیت هایی است که در چوکات برنامه اکوتوریزم با حضور نمایندگان کشور های خارجی در ولایت بامیان دایر می گردد.و از این طریق فرهنگ بومی به معرفی گرفته می شود.

در مقایسه با سالهای پیش، صنعت گردشگری امسال به چه میزان رشد و توسعه یافته است؟

به نکته ی مهمی اشاره کردید. متاسفانه پیش از این در بامیان سیستم راجستر وجود نداشته؛ تا از میزان حضور گردشگران آمار دقیق ارایه دهد. ما از چند منبع آمار گرفتیم. یک منبع وزارت اطلاعات و فرهنگ است.

دفتر وزارت اطلاعات و فرهنگ تنها برای کسانی که از ساحه ی باستانی بودا دیدن می کنند تکت صادر می کند. به اساس آمار این دفتر در سال گذشته، حدود هشت صد نفر خارجی تکت خریداری نموده و حدود 980 نفر گردشگر داخلی. تا نیمه ی سال جاری در حدود پنجصد و پنجاه نفر خارجی و هزار و صد وپنجاه نفر داخلی از ساحه ی بودا دیدن نموده اند. به وضوح دیده می شود که میزان گردشگران از ساحه ی بودا، نظر به سال پار، با آنکه در نیمه ی سال قرار داریم افزایش چشم گیر یافته است.

در بند امیر از سال گذشته آمار خیلی دقیق وجود ندارد احتمالا بیست هزار تا سی هزار نفر در سال پار از بند امیر دیدن نموده اند؛ اما در سال روان در یک و نیم ماه گذشته در حدود سی و یک هزار داخلی و حدود چهارصد نفر خارجی به بند امیر رفته اند.

نکته ی دیگری که خیلی جالب است اگر مقایسه کنیم میزان گردشگرانی را که به بند امیر رفته اند با کسانی که از ساحه ی بودا دیدن نموده اند. تفاوت چشم گیری را می بینیم. این آمار نشان می دهد که طبیعت بامیان ظرفیت جذب گردشگر داخلی را دارد. به این معنا کسانی که از ساحه ی طبیعی دیدن می کنند بیش تر از کسانی اند که از ساحه ی تاریخی دیدن می کنند.

برای اولین بار می خواهم اعلان کنم که سهولت های لازم اما ناکافی برای اقامت گردشگران در بامیان در نظر گرفته شده و در یک زمان هوتل های بامیان ظرفیت 116 نفر را دارد. مهمانانی که ضرورت به تخت خواب دارند می توانند از تخت خواب استفاده کنند، این نشان می دهد که اگر بامیان روزانه دوصدنفر بازدید کننده داشته باشد، ما حدود هفتاد تخت کم داریم به همین تناسب اگر هزارنفر گردشگر وارد بامیان شوند ما هزار تخت کم داریم. در حال حاضر پنج هوتل و  پانزده رستورانت به گردشگران داخلی و خارجی خدمات ارایه می کنند و بعضی هوتل های معمولی نیز برای توریستان که کوله پشتی دارند می توانند خدمات ارایه کنند. در حدود سه صد تن در بخش سیر و سفر کار می کنند. 170 نفر در بخش ترانسپورت و مابقی در صنعت هوتل داری فعالیت دارند. در صنعت هوتل داری از بین 130 تن 16 تن آنان  زن هستند.

نکته ی جالب دیگر این است که روزانه به طور متوسط پانزده موتر از گردشگران وارد بامیان می شوند و پانزده موتر از بامیان خارج می شوند.

در خصوص ترانسپورت هوایی باید بگویم که تعداد هزار و صدوپنجاه پرواز در سال پار به بامیان صورت گرفته بود و امسال تا سپتامبر 950 پرواز صورت گرفته. نظر به این آمار روزانه دست کم سه پرواز به بامیان انجام می شود.

موضوع مورد بحث این است که هیچ توریست و گردشگری نتوانسته از این پروازها استفاده کند این پروازها برای کارمندان موسسه ها و مقام های رسمی است. این یک مشکل بسیار کلان است، توریست ها نمی توانند از راه زمینی به دلیل خرابی سرک و مسایل امنیتی گشت و گذار نمایند. توریست ها در مسیر راه هم از میدان وردک هراس دارند و هم از غوربند. عدم دست رسی توریست ها به هواپیما از مشکلات عمده یی است در مسیر توسعه توریزم در بامیان قرار دارد. ما از بخش خصوصی هوایی درخواست هایی داشتیم  که برای رفت و برگشت گردشگران به بامیان پرواز اختصاص دهد؛ اما تا هنوز بخش خصوصی و دولتی به این مساله توجه نکرده اند.

از دید شما توریست چه ویژگی باید داشته باشد و کسانی که به بامیان به قصد تفریح می یایند توریست گفته می شود؟

البته بنابرتعریف سازمان بین المللی توریزم ملل متحد، کسی که حداقل 24 ساعت به قصد تفریح از خانه و محل زندگی خود دور برود، توریست گفته می شود.

بامیان نظر به شرایط امنیتی و آب و هوایی مناسبی که دارد می تواند میزبان نشست های مهم داخلی و بین المللی نیز باشد، تجربه شما در یک سال اخیر چه بوده است؟

بلی، در کنار مسایلی که گفته شد به رغم مشکلات ترانسپورتی و عدم توجه به زیرساخت ها در این ولایت، امسال نزدیک به سه نشست بین المللی در بامیان برگزار شد. از جمله موسسه ی DAD( یک موسسه ی آلمانی است) نشست سالانه ی خود را در بامیان برگزار کرد. مسوولان کادر و پرسونل یوناما و ... در هر صورت بامیان ظرفیت برگزاری چنین نشست هایی را دارد، که نفس برگزاری این نشست ها در حرکت چرخ اقتصادی مردم بامیان نیز تاثیرگذار است.

اداره ی محلی بامیان در توسعه ی صنعت گردشگری و معرفی بامیان به سیاحان چه اندازه با شما همکاری می کند؟

حکومت محلی در راس آن حبیبه سرابی والی بامیان مبتکر برنامه ی اکوتوریزم است. در این اواخر شخص والی نامه یی را به ارگان های مربوط فرستاده است تا در قسمت توسعه ی صنعت توریزم در ولایت بامیان هواپیما اختصاص دهند.

من می خواهم از طریق خوانندگان سايت شما اعلام کنم که بامیان ظرفیت خوبی را برای سرمایه گزاری در بخش های مختلف از جمله صنعت گردشگری دارد. کسانی که سرمایه دارند می توانند در بخش هوتل داری، ترانسپورت سرمایه گزاری کنند و فرصت مناسبی برای سرمایه گزاری است؛ چون میزان حضور سرمایه گزاران کم اند و رقابت های جدی نیز وجود ندارد. این مساله می تواند سهولتی باشد برای بخش های خصوصی .

در زمینه ی هوتل داری، رویکرد سرمایه گزاران را به بامیان چطور ارزیابی می کنید؟

ما تنها یک سرمایه گزار خارجی را داریم که خانم جاپانی است و شوهرش از پنجشیر است، آن ها هوتلی را چند سال پیش ساخته بودند. کارشان خوب است؛ اما امروز از کارشان راضی به نظر می رسند، شماری هم زمین گرفته اند ولی هنوز کارشان را شروع نکردند.

من فکر می کنم مشکل عمده نبود سرک است، به محض اینکه سرک بامیان و راه های مواصلاتی درست شود، سیلی از سرمایه گزاران به ولایت بامیان سرازیر خواهند شد.

توریست های که از بامیان دیدن می کنند بیش تر  اتباع کدام کشورها هستند؟

آن عده از کارمندان کشورهای خارجی که در کابل یا در مناطق دیگر افغانستان وظیفه دارند به ولایت بامیان می آیند؛ اما در کل توریست های غربی نسبت به کشورهای شرقی بیش تر اند. برخی از کشورها به دلیل مسایل امنیتی اتباع شان اجازه ندارند که به افغانستان سفر کنند. جالب است در هوتلی که نام برده شد اتباع بسیاری از کشورها اقامت داشتند؛ اما از کشور چین حتا یک توریست هم در این سال ها دیده نشده است.

در مورد مناظر طبیعی مناطق باستانی و جاذبه های دیدنی ولایت بامیان اگر توضیحاتی داشته باشید؟

بامیان شاید منحصر به فردترین منطقه ی افغانستان باشد، هر توریست با هر سلیقه یی اگر به بامیان سفر می کند از سفرش لذت می برد. به طور مثال توریستی که به دنبال شاهکار هنری عصرهای گذشته باشد بامیان بهترین و شگفت انگیزترینش را دارد. بزرگترین مجسمه های تاریخی جهان در بامیان قرار دارد.

در بخش نقاشی، برای اولین بار از رنگ روغن در مغاره های ولایت بامیان استفاده شده و تاریخ هنر نقاشی در مغاره های ولایت بامیان رقم خورده است. این موضوع برای هنرمند نقاش جالب است. شهر ضحاک، شهر غلغله، چهل برج یکاولنگ و ده ها و صدها مکان تاریخی دیگری که هر کدام جاذبه های خاص خود را دارد.

برای توریست و جهانگردی که علاقه به آثار تاریخی و معماری های کهن دارد، بامیان بهترین نمونه ها را دارد. گردشگری که به طبیعت علاقه داشته باشد، زیباترین و منحصربه فردترین آن را  در بامیان می تواند مشاهده کند، حوض های بندامیر با رنگ های لاجوردی و سبز شفاف که چشم هر توریست را می نوازد. دره حاجر شکارگاه شاه سابق، جهیل ها و حوضچه هایی که در فراز کوه بابا در ارتفاع چهارهزارمتر از سطح دریا، در دره ی چاشت یکاولنگ حدود هفت تا هشت جهیل است. و دره هایی که به بامیان منتهی می شود برای تورییست «ناتورالیست» جاذبه‌های وصف ناشدنی دارد، زمستان برای اسکی رانی و تابستان با طبیعتی سرشار از گل و گیاه و ...

در بامیان غارهای بسیار عجیب و غریب وجود دارد که مشهورترین غار، غار «لیگون» در شهرستان ورس است، در مرکز بامیان چندین غار است که اگر شما ساعت ها داخل آن راهپیمایی کنید به آخر آن نمی رسید. زیباترین غار یخی در بامیان است، در درون غار یخ های دیدنی قرار دارد.

فرهنگی بومی مردم بامیان نیز جاذبه های خود را دارد و توریست هایی که به دنبال شناخت فرهنگ‌های محلی باشند می توانند از نوع چهره ها، پوشش ها، رسم و رواج ها و عنعنه‌های دست نخورده ی مردم بامیان شگفت زده شوند. کسی که به همه ی این مسایل علاقه مند باشد، می تواند همه را در یک جا ببیند.

شما به عنوان مسوول برنامه ی اکوتوریزم، برای حفظ محیط زیست در ولایت بامیان و جذب گردشگری چه پلان هایی دارید؟

ما ولایت بامیان را برای پذیرایی از جهانگردان آماده می سازیم، تلاش می کنیم ظرفیت ها را بالا ببریم؛ تا بامیان در جریان یک روز بتواند بیش از یک هزار توریست را در خود جا دهد. از طرفی مراقبت می کنیم که توریست نیز توریست مسوول باشد تا به طبیعت بامیان و محیط باستانی صدمه نرساند. اکوتوریزم برنامه یی هست که برای مردم محل درآمد ایجاد می کند و طبیعیت را نیز حفظ می کند.

برای توریست هایی که نمی توانند از تمام ساحه های تاریخی و طبیعی بامیان دیدن کنند، فکر نمی کنید که ایجاد نمایشگاه های دایمی از مناظر تاریخی و طبیعی بامیان موثر باشد؟

به نکته ی جالبی اشاره کردید، من فراموش کرده بودم که این مساله را روشن سازم. ما یک مرکز اطلاع رسانی گردشگری را ایجاد کردیم که در مقابل بودا قرار دارد و یک نمایشگاه دایمی عکس نیز در این مرکز تاسیس نمودیم. عکس های بامیان از هشت صد سال پیش در این نمایشگاه دیده می شود و عکس هایی از وضعیت و نمای فعلی بامیان نیز در این نمایشگاه داریم که اگر یک توریست نتواند تمام ساحه های دیدنی را بازدید کند با دیدن این نمایشگاه می تواند تصویر کلی از ولایت بامیان به دست آورد. ما این نمایشگاه را به روز  نگهمیداریم و عکس های تازه را جایگزین می کنیم. مرکز اطلاع رسانی نیز معلومات لازم را در مورد تاریخ ، زمین شناسی و مناظر طبیعی بامیان به گردشگران ارایه می کند.

بررسی امنیتی. لطفا کد امنیتی را وارد کنید گوش دادن به کد